مقاله سير تطوّر برهان حدوث و قدم در کلام اماميّه از آغاز تا مکتب بغداد متقدّم

    —         —    

ارتباط با ما     —     لیست پایان‌نامه‌ها

... دانلود ...

بخشی از متن مقاله سير تطوّر برهان حدوث و قدم در کلام اماميّه از آغاز تا مکتب بغداد متقدّم :


تعداد صفحات :38

یکی از قدیم‌ترین و مهم‌ترین برهان‌های ارائه‌شده برای اثبات وجود خداوند در کلام امامیّه برهان حدوث و قدم بوده است. در نوشتار حاضر, تطوّرات این برهان از نخستین اشارات بدان در متون حدیثی معتبر امامیّه تا تحوّلات آن در آثار شیخ صدوق و پس از آن در مکتب کلامی شیخ مفید و کراجکی, موسوم به مکتب بغداد متقدّم بررسی و تبیین شده است. این پژوهش نشان می‌دهد که برهان حدوث و قدم در این دوره تحوّلات مهمّی داشته است. نخستین تحوّل, گذار این برهان از مرحل تقریر ساده بر اساس روایات به مرحل مستدلّ‌شدن با دلایل فلسفی و یافتن صورت منظم استدلالی بر سبک معتزله به‌دست شیخ صدوق است. به‌طور‌کلی روش شیخ صدوق در اثبات حدوث عالم, هم از حَیث دعاوی و هم از جهت مبانی و دلایل تا حدود زیادی با روش معتزلیان و امامیان بَهشَمی مشابه است و استدلال‌های او در این زمینه, یکی از مواضع اثرپذیری او از تعالیم معتزله را نشان می‌دهد. از منظر شیخ صدوق, هرچند اصل و مستند معتقدات, روایت‌های ائمّه: است, اکتفا به آنها جایز یا راجح نیست, بلکه باید تأیید و اعتضاد مضمون این روایت‌ها با استدلال‌های کلامی صورت پذیرد. در مکتب بغداد متقدّم, برهان حدوث و قدم تحوّل خاصّی نسبت به دور شیخ صدوق نداشته و تنها در نحو صورت‌بندی برهان و پاره‌ای استدلال‌ها برای اثبات مقدّمات آن, تفاوت‌هایی وجود داشته است. از نگاه شیخ صدوق و متکلّمان مکتب بغداد متقدّم, استدلال‌های معتزلیِ مطرح در برهان حدوث و قدم در مسیری مخالف با تعالیم حدیثی امامیّه نبوده, بلکه با آن موافق است.

لینک کمکی